دپیه ک 2
گذشته + آينده = حال
نگاهي به اولين مجموعه شعر کردی شيردل ايل پور
00000000
گلاريژان شه رمه سارترين مانگ و
م هيمان ره نگ زه رد فاميده م
زهرد تللا
زهرد گهنم
زه رد گلا
زه رد سيفي پاييزه
ك وه داري سهرهو خووار
دارا لووسهو
خوه سن وه جازبه زهمين دهيد
ئاخ! رهنگ زهرد
0000000
عليرغم اين كه شعر نو فارسي ايران از كرمانشاه صادر گرديد اما هستند جمع كثيري از شاعران وخوانندگان جدي شعر در مقابل شعر غير كلاسيك مقاومت بيهوده ي خود را ادامه مي دهند تا چه رسد به اين كه با ساختاري مدرن تر با زبان كردي كه زبان اصلي ومعيار استان كرمانشاه است مجموعه اي متفاوت منتشر شودزباني كه اكثريت قريب به اتفاق مردم با آن تكلم مي كنند دشوار ترين روزگار براي شعر آزاد كردي كلهري همين زماني ست كه در آن قرار گرفته ايم دلايل زيادي براي اثبات اين ادعا وجود دارد كه مي توان به اين موارد اشاره كرد
1- گويش كلهري ادبيات مكتوب محدودي دارد
2- گويش كلهري واغلب گويشوران آن دغدغه شعر كلاسيك دارند و هنوز عطش فقدان شعر كلاسيك فروكش نكرده است
3- در روزگاري مطرح گرديد كه هنوز رسم الخط معيار كردي براي بعضي ها مقبول نيست واز سويي خوانش مخاطب عام بارسم الخط معيار با مشكلاتي مواجه است ورسم الخط فارسي هم قابليت انتقال را ندارد
به نظر من شاعر تنها يك راه درپيش روي دارد وآن هم نوشتن شعر خويش است
شيردل ايل پور نامي آشنا و وزنه اي سنگين در شعر كردي امروز است اولين اثرش را هرچند دير منتشر كرد ولي بسياري از هم نسلانش را به تامل واداشت سالها بود شاعر آوانگارد كرد كركره روابط ومحافل را پايين كشيده و تنهايي اش را دركوچه هاي قديمي كرمانشاه قدم مي زد تااينكه اين سكوت نام مجموعه اي شد به نام : (له ی شيعره بيزارم ك شهمسيه)
مجموعه اي متفاوت با فرديتي بالغ كه فقط مي تواند شعر ايل پور باشد با تجربياتي كه در حوزه شعر آزاد دارم متوجه چند مسئله در اين مجموعه شدم يكي اينكه عادت بدي دربين مخاطب ونويسنده كرد زبان وجود دار اين است كه اغلب آثار به صرف كردي بودن تهيه شده و نويسندگان نيز از بوته نقد خارج مي شوند ظاهرا چنين برداشت مي شود كه اثري كه نقد نشود مجموعه اي موفق است يا برعكس -دوم اينكه واژگان كردي مخصوصا گويش كلهري به علت عدم كاربرد تراش شعري نخورده ودر ساختار شعر دچار لكنت تلفظي مي شوند با مطالعه اثر ايلپور شعري دستگيرمان مي شود كه بوميت بسيار قوي و تازه ي دارد جهان شعر او جدا از زبان كردي جهاني پيچيده بادغدغه ها وروايت ديگرگون است فرديت شعري او در هزاره سوم جايگاهي خاص دارد نگرش او به جهان وهستي بيانگر انساني معترض ودردمند وپرسشگر با روشي پيگير از گذشته بر آينده است يعني زمان شعر ايل پور تلفيقي زيبا وپنهاني از گذشته وآينده است كه شاعر در زمان حال به آن مي پردازد اصولا واژگان كردي كلهري بار زماني گذشته دارند واين ناشي از وقفه طولاني اين گويش در قالب شعر است وسياليت واژگان به سمت هارموني گذشته است من براين واقف ودرگيرم كه كلمات كردي در شعر در فضاهاي حسي گذشته بهتر مي نشينند ولي ايل پور از پس اين معضل برآمده وشكلي كاربردي تر از واژه گويش بومي ارائه مي دهد واين ويژگي بسيار بالايي براي شعر اوست كلمات اساطيري اين مجموعه پذيرش بسيار بالايي در متن دارند
(گوچانه گه م بيه ن/ك له لگ ته نيايي م /له رووژه يل نه شماردي عمر بي ده ره تانم بؤيه /)
كلماتي كهن وفخيم در ساختار تازه با طراوت شعر كه دهان منتقد را به زيبايي مي بندد اين مجموعه نه تنها پابه پاي جريان روز شعر همسايه (كردي سوراني-فارسي) پيش رفته بلكه در بسياري از موقعيت هاي اين متن از آن دوستان پيشي گرفته وايل پور را شاعري حرفه اي ومتفاوت از ديگران معرفي مي كند بي شك نام او در آينده اي نزديك ورد زبان بسياري از بزرگان خواهد بود (كه به نظر من شده است) من اين مجموعه را بسيار قوي تر از بعضي پيامبران پوشالي شعر كردستان عراق مي دانم وچرا اينگونه نباشد( مرغ همسايه اصلن غاز نيست مرغ ساده ايست) زيرا زبان و فرهنگ كهن كرمانشاه اين قابليت را دارد
( قسه گان ريش ديرن /له به تن ئي مه تنا و/ريه گان كهلهشيره كردنه و /چراگان گولهيل رهشيگن /له مهزار خياواني /ك گچشتي تام زهر دهيد و/م گيرفانهيلم پهتيين /له تام ره سمي بانك/
بايد اين واقعيت زيبا را پذيرفت كه شعر گويش كلهري با سيرآرامي بيانيه اش را با نشر چنين آثاري منتشر كرده است بايد پذيرفت حرف حق است و حركتي مبارك با هزار حرف ناگفته ي ديگر
اين مجموعه در بردارنده ي اصطلاحات .كنايات وضرب المثل هايي است كه گفتار را بسيار عيني مي كند
(چيمه سه جار نالهت-سيهتا-شهرئاگر ژير خوه لهمره و-دهم زگورده يل زره و00000)
شاعر تسلط بسياري برگويش خود دارد وپستي وبلندي هاي گويش خود را تشخيص مي دهد گاها شاعر نگاهي فلسفي را با فضايي بومي تلفيق كرده كه نگرشي است نه كلاسيك نه مدرن وروشي مختص به خود اوست شاعر متفكر به دور از سطحي نگري روندي جدي در برخورد با واژه ومعنا درپيش گرفته است در اين مجموعه شعر شاعري حضور دارد كه بيشتر درگير معناست معناي منهاي ايدئولوژي با جهانبيني تثبيت شده او صاحب نگرشي عميق است
زبان مجموعه برخلاف بسياري از شاعران همجوار گزارشي نيست بلكه نيازمند گزارشي از لايه پوشيده ذهن مخاطب وخود به شعر است نيمه اي پنهاني ياگمشده اي از سالهاي دور يعني در اينجا همه چيز غيرمتعارف جالبي مي شود كه شعر از مخاطب گزارش مي خواهد
(كهپوو م/وه دو بهش ئنسانم و /بهشي سييهم دهيدام /تهناسخ هابيلم له رووالهت خوهي /ك له مهدار خوهم /لهگل كه فتمهو /له كهشكهشاني تووق /پرله واشياتي ههرقويل /كهپاي هام شوو ههر رووژ قويتا دهن /له مهدار خوهم كهفتمهو 0 0 0 00 )
(من حسرت غريب اين روزهاي شعر در بلادم را متوجه ام وآنان كه از يمين ويسار چشم طمع به زبان مادري ام دوخته اند را مي شناسم حسرت ام از اين است كه آنها شعر را بهانه اي براي مسيري مي خواهند كه هيچ ارتباطي با هنر ندارد تنها استفاده يا سواستفاده ي ناشايست است بگزاريد زخمهاي ناشي از كم كاري گذشتگان را خودمان بررسي كنيم )
(ادبيات به سامان رسيده گويش كردي هرچه دوست داريد بناميدش(كرماشاني –كلهري- گوراني – پاله اي و۰۰ را به گمناماني تقديم مي كنيم كه آرزوي ديدن اين روز يا قرار گرفتن در اين چرخه را داشته اند ولي روزگار مجال پرداختن به ايشان را نداده است )
باوشي وه چهني
خانم؟!
تا فهرسهق فهرسهق جاده ئراد بكيشم
وه كريكاران چيني ك وه فادار مهنن
وه ديوار زوور
جادهي ئهوريشم نه !
جادهي له ئهوريشم ئراد بكيشم
علي الفتي جوه زه رد 89- كرماشان